شهرهای امروزی به اصلی ترین مکان برای کار و زندگی انسان ها تبدیل شده اند؛ از این رو با چالش های بسیاری در زمینه های اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و مدیریتی مواجه هستند. تداوم این روند، کاهش کیفیت زندگی و به دنبال آن کاهش زیست پذیری شهرها را در پی خواهد داشت. این پژوهش بر آن است تا میزان زیست پذیری بخش مرکزی شهر بروجرد را مورد بررسی و تحلیل قرار دهد. پژوهش حاضر از حیث هدف از جمله تحقیقات اکتشافی_شناختی، از لحاظ ماهیت و روش تحقیق، توصیفی_تحلیلی و از نظر داده، از جمله تحقیقات کمی_کیفی است. برای دستیابی به اهداف از دو بخش مطالعات اسنادی و میدانی (پرسشنامه) استفاده گردید. واحد تحلیل، 230 نفر از سکنه بخش مرکزی شهر بروجرد است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار GIS وSPSS (آزمون های تی تک نمونه ای، آنووا و فریدمن) و در ترسیم مدل تحلیلی ساختارها از مدل معادلات ساختاریAmos استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که ابعاد و شاخص های زیست پذیری در بخش مرکزی شهر بروجرد از مطلوبیت بالایی برخوردار است. همچنین در مقایسه بین محلات بخش مرکزی از نظر میانگین شاخص ها و ابعاد مشخص گردید که زیست پذیرترین محله، محله صوفیان است و دودانگه از کمترین میزان زیست پذیری نسبت به سایر محلات برخوردار است. در اولویت بندی فریدمن، بعد خدمات، فعالیت ها و امکانات شهری در رتبه نخست و بعد اقتصاد شهری در رتبه آخر قرارگرفته است. در مدل معادلات ساختاری که به وسیله نرم افزار ایموس ترسیم شد، در بین ابعاد، بعد اقتصاد شهری بیشترین تأثیر بر عوامل محیطی و زیست محیطی را داشته است.

گسترش کالبدی شهرها دگرگونی اجتماعی، اقتصادی و کالبدی گونا گونی را در پی دارد. از منظر اجتماعی، اصلی ترین آنها جابه جایی و تحرکات جمعیت شهری و مهاجر در نقاط مختلف شهر است. در بُعد کالبدی، توسعه فیزیکی ناموزون و تولید فرمهای شهری گونا گون از بارزترین تظاهرات گسترش بی رویه شهرها محسوب می شود. به تبع این دگرگونی ها، تغییر در تنوع و ترکیب کاربری های شهری در بخش مرکزی شهرها بسیار بیشتر از دیگر بخش های شهر نمایان می شود که در بسیاری از موارد از جمله بخش مرکزی شهر شیراز، به عنوان یکی از مسائل شهری، برجسته شده است. بخش مرکزی شیراز در گذشته دارای ترکیب مناسب، سازگار و متنوعی از کاربریها بوده، به گونه ای که از شدت کارآیی مکانی بیشتری نسبت به سایر محدوده های شهر برخوردار بوده است. امروز با یک نگاه موشکافانه می توان دریافت، هرجا که این ترکیب و تنوع از بین رفته، با جابه جایی جمعیتی و فرسودگی کالبدی همراه شده و زوال شهری ظهور پیدا کرده است. بنابراین پژوهش حاضر این سئوال اساسی را مورد پرسش قرار داده است که چه رابطه ای بین ابعاد ترکیب کاربریها )اختلاط کاربری( و شدت کارآیی مکانی کاربری های شهری وجود دارد؟ هدف کلی این تحقیق، معرفی رویکرد توسعه شهری مبتنی بر ترکیب کاربریها به عنوان یکی از رویکردهای نوین توسعه شهری و کاربرد مدل مفهومی مورد نظر آن در ارزیابی شدت کارآیی مکانی کاربری اراضی شهری است (در این مطالعه: بخش مرکزی شهر شیراز). در این پژوهش، ابتدا ابعاد ترکیب کاربری های شهری بخش مرکزی شیراز براساس مدل مفهومی آلن راولی از ترکیب کاربریها، کشف شده و سپس با اتخاذ آن به عنوان متغیر مستقل، میزان شدت کارآیی مکانی کاربری های بخش، مورد ارزیابی قرار گرفته است. مدل تحلیل فضایی که برای این منظور در نظر گرفته شده، مدل Intensity Zoning Control است. همچنین برای ارزیابی روابط، از روشهای آماری مانند آنالیز واریانس، آزمون Chi Square و ضریب همبستگی استفاده شده است. ضریب همبستگی پیرسون بین شدت کارآیی مکانی کاربری های بخش مرکزی شهر شیراز و ابعاد ترکیب کاربریها برابر با 0. 191 بوده است. در تفسیر این آماره می توان بیان کرد که حدود 19 تا 20 درصد کارآیی مکانی کاربری های شهری در این بخش، مستقیماً به الگوهای ترکیب کاربریها مربوط می شود. همچنین مقادیر نسبت بین مربع میانگین رگرسیون و مربع میانگین باقیمانده ها نشان داد که با افزایش یک واحد در مقدار متغیر مستقل یا همان ترکیب کاربریها، برابر با 4. 6 واحد به شدت کارآیی مکانی کاربریهای بخش مرکزی افزوده می شود. در نهایت نتایج این مطالعه نشان داد، دست کم 20 درصد از پویایی و کارآیی مکانی کاربریها به این متغیر بازمی گردد؛ از این رو می توان این رابطه را در تهیه طرحهای شهری و برنامه ریزی های شهرسازانه، مورد توجه قرارداد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

شناسایی بیوسیستماتیک (شناخت طبیعت زنده) هر تاکسون لزومی بنیادی برای دستیابی به کاربرد، بهره گیری بهینه و پایدار آن است. یکی از ویژگیهای بیوسیستماتیک هر تاکسون بررسی گوناگونی زیستی آن است. در این جا گوناگونی جوندگان بخش مرکزی شهرستان شیراز و به ویژه پارک ملی بمو مورد نظر است. نمونه برداریها طی یک سال با تله های زنده گیر و کشنده از جاهای کم و بیش متفاوت از لحاظ جنس خاک، پوشش گیاهی و دیگر خصوصیات ژئومورفولوژی متغیر انجام شد. تا کنون 7 گونه از جوندگان: گونه های موش خانگیMus musculus ، جربیل هندی Tatera indica، جرد ایرانیMeriones persicus ، جرد لیبی Meriones libycus، رت سیاه Rattus rattus، ول ایرانیMicrotus irani ، و تشی Hystrix indica شناسایی و ویژگیهای ریختی، صفات دندانی و جمجمه ای بررسی شدند. گونه های جرد لیبی و جربیل هندی از یک سو و گونه های جرد ایرانی و ول ایرانی از سوی دیگر همجا (sympatric) صید شدند. وجود ول ایرانی که تا به حال تنها از مکان تایپ خود (شیراز) گزارش شده تایید شد. علاوه بر موش خانگی که پراکنش جهانی دارد گونه جرد ایرانی نیز در بمو به علت سازش پراکنش وسیعی را نشان می دهد. انگلهای شناسایی شده روی تن جوندگان گرفته شده گونه های کک Cetenocephaledes canis، شپش  Poly pylax  و هیره Ornithnyssus bacoti بوده است.

به منظور شناسایی ماهیان قناتهای بخش مرکزی شهرستان بیرجند طی سالهای 1379 تا 1380 همراه با کار گسترده صحرایی، صید و نمونه برداری از 44 قنات صورت گرفت. نمونه برداری با استفاده از تور دستی با چشمه های 6 میلی متر انجام گرفته و نمونه های صید شده در فرمالین 10 درصد تثبیت شدند. پس از انتقال به آزمایشگاه تا حد گونه مورد شناسایی قرار گرفتند. تعدادی از نمونه ها نیز به کشور کانادا فرستاده شدند و توسط پروفسور Coad شناسایی گردیدند که نتایج مورد تایید قرار گرفتند. گونه های شناسایی شده 2 گونه تحت عنوان سیاه ماهی (Capoeta fusca) و گارا (Garra rossica ) متعلق به خانواده کپور ماهیان (SYPRINIDAE) هستند. سیاه ماهی(Capoeta fusca)  تنها از شرق ایران گزارش شده است(Coad, 1998)  و از نظر حفظ ذخایر بومی و ارزشمند کشور ایران، اهمیت دارد.

وقوع انقلاب صنعتی و تحولات ناشی از آن باعث گردیده تا شهرها رشد افقی را تجربه کنند. آلودگی زیست محیطی، مصرف بیشتر انرژی توسعه بدون برنامه ریزی، افزایش هزینه های زیر ساختها بویژه به زیر ساخت و ساز رفتن و چند برابر شدن محدوده های شهری و. . . . از تبعات رشد افقی شهرها می باشد. در راستای چاره اندیشی برای بحرانهای بوجود آمده تلاشها به شناخت الگوهای رشد و توسعه شهری و تحقق فرم شهری پایدار معطوف گردید در این بین در راستای حل مسائل و مشکلات بیان شده استراتژی شهر فشرده مطرح گردید. شهر فشرده نوعی استراتژی شهری است که جهت مقابله معضل توسعه افقی و رشد بی رویه فیزیکی شهرها مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر به منظور مشخص کردن موانع تحقق استراتژی شهر فشرده در بخش مرکزی شهر ساری تدوین گردیده است روش تحقیق کیفی مبتنی بر استفاده از رویکرد نظری مبنایی است. داده های پژوهش به دو شیوه اسنادی و مصاحبه نیمه ساختار یافته عمیق جمع آوری شده اند، جامعه آماری پژوهش را افراد دخیل در طرحهای توسعه شهری را تشکیل می دهد. نمونه گیری کاملا هدفمند با استفاده از تکنیک گلوله برفی صورت پذیرفت که درنهایت 10 نفر از متخصصان در حوزه مورد پژوهش به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. یافته های پژوهش بیانگر آن است که وجود بناهای تاریخی، رغبت کم سرمایه گزاران برای ساخت و ساز، سیستم حمل و نقل ناکارآمد و. . . از جمله موانع تحقق استراتژی شهر فشرده در محدوده مورد مطالعه می باشد.

محلات شهری یکی از عناصرمهم و موثر تشکیل دهنده حیات اجتماعی شهری هستند. درگذشته، نقش و کارکرد محلات، موجب می شد که افراد ساکن، پیوندهای اجتماعی بیشتری نسبت به امروز داشته باشند. در توسعه محله محور با بهره گیری از دیدگاه پایین به بالا، بر توانمندسازی، مشارکت جمعی و افزایش سرمایه اجتماعی محلات تأکید شده است. تحقیق حاضر بر آن است تا ابعاد اجتماعی، اقتصادی و کالبدی توسعه محله محور بخش مرکزی شهر بروجرد مورد بررسی قرار دهد، روش تحقیق به لحاظ هدف شناختی و ماهیت آن علی-همبستگی است، محدوده مورد مطالعه، محلات بخش مرکزی شهر بروجرد است که حجم نمونه با استفاده از فرمول تعیین حجم کوکران، تعداد381 نفر از ساکنین با سطح اطمینان 95درصد و بصورت روش نمونه گیری خوشه ای سپس تصادفی ساده انتخاب شده اند. برای تجزیه و تحلیل داده ها میدانی از نرم افزار GiS، SPSS در قالب آزمون همبستگی، Excel برای تهیه جدول، نمودار، و برای دستیابی مدل معادلات ساختاری از نرم افزارهای liserel، PLS، استفاده شده است. یافته های مدل معادلات ساختاری lieserl و pLS تائید می کند، که از میان عوامل موثر بر توسعه کالبدی محله، عامل اجتماعی– فرهنگی (0. 30 ) تاثیرگذارترین و مشارکت اقتصادی کم تاثیر ترین(0. 01) بوده است. از دیگر نتایج تحقیق حاضر؛ با در نظر گرفتن کل شاخصها، ضمن وجود تفاوت معنادار بین شاخص ها، توسعه محله مبنای بخش مرکزی شهر بروجرد در مجموع در حد نسبتاً مناسبی قرار دارند.

منطقه مورد مطالعه شامل بخش خاوری البرز مرکزی می باشد. این بخش از نظر زمین ساختی جز حاشیه شمالی صفحه ایران است و گسلش زمین لرزه ای آن دارای سازوکار چیره معکوس و رانده می باشد. در این پژوهش، منطقه مورد مطالعه بر اساس ویژگی های زمین شناسی به سه ایالت تقسیم بندی گردیده است و سپس بر اساس ویژگی های زلزله شناختی، پارامترهای لرزه خیری آنها محاسبه شدند. بر این اساس، ایالت 2 به عنوان پر خطرترین ایالت از نظر احتمال رخداد زمین لرزه معرفی گردید و ایالت های 3 و 1 به ترتیب واجد نرخ فعالیت لرزه ایی حداقل و متوسط شناخته شدند. افزون بر این، روند لرزه زای اصلی خاوری – باختری در منطقه مورد نظر که دارای همخوانی با روندهای اصلی لرزه زای البرز است، تشخیص داده شده است.